واردات ته لنجی چیست؟

مقدمه

واردات ته لنجی که در قوانین جدید با عنوان رویه ملوانی شناخته می‌شود، یکی از روش‌های قانونی ورود برخی کالاها از طریق شناورهای سنتی به بنادر جنوبی کشور است. این رویه با هدف حمایت از معیشت ساکنان مناطق ساحلی، ساماندهی تجارت مرزی و کاهش مبادلات غیررسمی در قالب قانون مشخصی تعریف شده است. در سال‌های اخیر، مقررات مربوط به این حوزه تغییرات مهمی داشته و اکنون اجرای آن بر اساس قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی (کولبری و ملوانی) و آیین‌نامه اجرایی آن انجام می‌شود.

در این مقاله با مفهوم واردات ته لنجی، شرایط استفاده از این رویه، تفاوت آن با واردات تجاری، کالاهای مجاز، تشریفات گمرکی و آخرین ضوابط اجرایی آشنا خواهید شد.

واردات ته لنجی چیست؟

اصطلاح ته لنجی در عرف بازرگانی به کالاهایی گفته می‌شود که از طریق شناورهای سنتی (لنج‌ها) و در چارچوب ضوابط قانونی وارد کشور می‌شوند. در قوانین جدید، عنوان صحیح این رویه، رویه ملوانی است و تشریفات آن بر اساس قانون و آیین‌نامه اجرایی مربوط انجام می‌شود. بنابراین، ته لنجی یک روش مستقل از قوانین گمرکی نیست، بلکه یکی از رویه‌های قانونی ورود کالا محسوب می‌شود که شرایط، اشخاص مشمول و کالاهای قابل ورود در آن توسط مقررات تعیین می‌شود.

چرا به آن «ته لنجی» می‌گویند؟

واژه «ته لنجی» یک اصطلاح رایج بین مردم و فعالان بازار است. در گذشته بخشی از کالاهای همراه ملوانان در قسمت‌های مختلف لنج حمل می‌شد و به همین دلیل این اصطلاح رواج پیدا کرد.

امروزه در اسناد و مقررات رسمی، بیشتر از عنوان رویه ملوانی یا کالای ملوانی استفاده می‌شود، هرچند عبارت «ته لنجی» همچنان در میان مردم و حتی در جستجوهای اینترنتی بسیار رایج است.

مبنای قانونی واردات ته لنجی

در حال حاضر، مهم‌ترین مبنای قانونی این رویه عبارت است از:

قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی (کولبری و ملوانی) و ایجاد اشتغال پایدار مرزنشینان

آیین‌نامه اجرایی

اصلاحات بعدی آیین‌نامه که توسط هیئت وزیران ابلاغ شده است.

بر اساس این مقررات، ورود کالا از طریق رویه ملوانی باید در چارچوب ضوابط تعیین‌شده انجام شود و مشمول تشریفات قانونی و نظارت گمرک است.

هدف قانون جدید ته لنجی چیست؟

هدف از تصویب قانون جدید، صرفاً ایجاد معافیت برای ورود کالا نبوده است، بلکه قانون‌گذار اهداف گسترده‌تری را دنبال کرده است، از جمله:

ساماندهی تجارت مرزی

حمایت از معیشت ملوانان و ساکنان مناطق ساحلی

کاهش ورود غیررسمی کالا

ایجاد شفافیت در فرآیند ورود کالا

انجام تشریفات قانونی تحت نظارت گمرک

کمک به توسعه اشتغال پایدار در مناطق مرزی و ساحلی.

آیا واردات ته لنجی همان قاچاق کالا است؟

خیر.یکی از برداشت‌های نادرست این است که هر کالایی که با لنج وارد کشور شود، قاچاق محسوب می‌شود. در حالی که رویه ملوانی یک رویه قانونی است و در صورت رعایت شرایط مقرر در قانون، تشریفات گمرکی و ضوابط اجرایی، ورود کالا از این طریق قانونی خواهد بود.

در مقابل، ورود کالا خارج از ضوابط قانونی یا بدون انجام تشریفات مقرر، می‌تواند مشمول قوانین مرتبط با قاچاق کالا و ارز شود. به همین دلیل رعایت مقررات و نظارت گمرک در این رویه اهمیت زیادی دارد.

چه کسانی می‌توانند از رویه ته‌لنجی استفاده کنند؟

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های رویه ملوانی با واردات تجاری این است که استفاده از آن برای همه اشخاص امکان‌پذیر نیست. قانون‌گذار این رویه را با هدف حمایت از معیشت ساکنان مناطق ساحلی و ساماندهی تجارت مرزی ایجاد کرده است؛ بنابراین فقط اشخاص و شناورهایی که شرایط قانونی را داشته باشند، می‌توانند از آن استفاده کنند.

اشخاص مشمول

بر اساس آیین‌نامه اجرایی، انجام تشریفات قانونی واردات از طریق رویه ملوانی اصولاً توسط مالک شناور انجام می‌شود. همچنین آیین‌نامه پیش‌بینی کرده است که در شرایطی که کارگروه مربوط تعیین کند، صاحب کالا یا واحدهای تولیدی و صنفی مستقر در استان‌های مشمول نیز می‌توانند مطابق ضوابط اعلام‌شده از این ظرفیت استفاده کنند.

شناورهای مشمول

همه شناورها مشمول این رویه نیستند. تنها شناورهایی که شرایط مقرر در آیین‌نامه را داشته باشند و در بنادر و اسکله‌های تعیین‌شده فعالیت کنند، امکان استفاده از رویه ملوانی را خواهند داشت. آیین‌نامه اجرایی فهرست مشخصی از بنادر و اسکله‌های مشمول را نیز تعیین کرده است.

آیا همه بنادر جنوبی مشمول هستند؟

خیر.اجرای رویه ملوانی محدود به بنادر و اسکله‌هایی است که در آیین‌نامه و مصوبات مربوط تعیین شده‌اند. بنابراین صرف قرار داشتن یک بندر در جنوب کشور به معنی امکان استفاده از این رویه نیست.

برخی از بنادر و اسکله های مجاز مشمول رویه ملوانی عبارتند از:

آبادان، دیلم، گناوه، دیر، لنگه 

کالاهای مجاز در رویه ملوانی

یکی از پرسش‌های رایج این است که چه کالاهایی را می‌توان از طریق ته‌لنجی وارد کرد؟

پاسخ این است که فهرست کالاهای مجاز ثابت نیست و بر اساس قانون، توسط کارگروه مربوط تعیین و ابلاغ می‌شود. بنابراین ممکن است این فهرست در دوره‌های مختلف تغییر کند. به همین دلیل فعالان اقتصادی باید پیش از هر اقدام، آخرین فهرست کالاهای مجاز را بررسی کنند.

فهرست کالاهای قابل ورود از طریق رویه ملوانی (ته‌لنجی) توسط کارگروه ماده ۴ قانون ساماندهی تجارت مرزی تعیین و در قالب بخشنامه‌های سازمان توسعه تجارت و گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ می‌شود.

این فهرست به‌صورت دوره‌ای بازنگری می‌شود و ممکن است اقلام جدیدی به آن اضافه یا از آن حذف شوند.

بر اساس آخرین ویرایش‌های ابلاغ‌شده در سال ۱۴۰۵، کالاهایی مانند موارد زیر در فهرست کالاهای مجاز مشاهده می‌شوند:

برخی از اقلام لوازم خانگی و آشپزخانه

تعدادی از لوازم دیجیتال و اداری

تعدادی از لوازم خودرو، موتورسیکلت و ماشین آلات

برخی اقلام از گروه ابزارآلات و تجهیزات صنعتی

تعدادی از لوازم آرایشی و بهداشتی

بعضی از اقلام مواد غذایی و خوراکی

برخی مواد اولیه صنایع پتروشیمی

انواع باتری و پلیت باتری

قطعات رایانه مانند CPU، RAM و بردهای الکترونیکی

برخی ماشین‌آلات کشاورزی

فن‌کویل و چیلر

برخی سنگ‌های ساختمانی

برخی خشکبار مانند فندق

و سایر کالاهای مندرج در آخرین فهرست ابلاغی

توجه: فهرست کالاهای مجاز ثابت نیست و ممکن است بر اساس مصوبات جدید اصلاح شود؛ بنابراین پیش از هرگونه اقدام باید آخرین لیست بررسی شود.

آیا هر کالایی را می‌توان ته‌لنجی وارد کرد؟

خیر.ورود کالا از طریق رویه ملوانی محدود به کالاهایی است که مطابق ضوابط و فهرست‌های ابلاغی مجاز شناخته شده‌اند. کالاهای ممنوع‌الورود یا کالاهایی که ورود آن‌ها نیازمند شرایط خاص است، تابع قوانین عمومی واردات کشور هستند و صرف استفاده از رویه ملوانی موجب رفع این محدودیت‌ها نمی‌شود.

سقف واردات در رویه ملوانی

بر اساس آیین‌نامه اجرایی، برای مجموع واردات از طریق رویه ملوانی سقف مشخصی در سطح ملی تعیین شده و میزان توزیع آن توسط کارگروه مربوط مشخص و ابلاغ می‌شود. به همین دلیل جزئیات سهمیه‌ها و نحوه توزیع آن ممکن است در طول زمان تغییر کند و باید بر اساس آخرین مصوبات بررسی شود.

مراحل واردات ته‌لنجی

هرچند رویه ملوانی نسبت به واردات تجاری ضوابط خاص خود را دارد، اما به معنی حذف تشریفات قانونی نیست. کالاهای واردشده از این طریق نیز تحت نظارت گمرک قرار می‌گیرند و باید مراحل قانونی را طی کنند.

ورود شناور به بندر مجاز

شناور باید در یکی از بنادر یا اسکله‌های مشمول آیین‌نامه پهلو بگیرد و اطلاعات مربوط به ورود آن مطابق مقررات ثبت شود.

ارائه اطلاعات و اسناد

اسناد و اطلاعات موردنیاز باید مطابق ضوابط قانونی ارائه شود تا امکان بررسی و انجام تشریفات فراهم شود. نوع مدارک ممکن است با توجه به مقررات اجرایی و نوع کالا متفاوت باشد.

بررسی توسط گمرک

گمرک کالا را از نظر انطباق با قوانین، مجاز بودن ورود، اسناد ارائه‌شده و سایر ضوابط کنترل می‌کند. در صورت نیاز، ارزیابی فیزیکی کالا نیز انجام می‌شود.

انجام تشریفات قانونی

پس از طی مراحل قانونی و احراز شرایط، تشریفات گمرکی مطابق مقررات انجام می‌شود. استفاده از رویه ملوانی به معنای معاف بودن از نظارت گمرک نیست و تمامی مراحل تحت کنترل مراجع ذی‌صلاح انجام می‌شود.

ترخیص کالا

در صورت رعایت ضوابط و تکمیل تشریفات قانونی، کالا قابلیت ترخیص خواهد داشت.

نقش گمرک در رویه ملوانی

گمرک جمهوری اسلامی ایران مسئول اجرای مقررات مربوط به این رویه است و بر فرآیند ورود، بررسی اسناد، کنترل کالا و انجام تشریفات قانونی نظارت می‌کند. هدف از این نظارت، اجرای صحیح قانون، جلوگیری از تخلفات و ایجاد شفافیت در تجارت مرزی است.

هزینه‌ها و عوارض واردات ته‌لنجی

برخلاف تصور برخی افراد، ورود کالا از طریق رویه ملوانی کاملاً رایگان نیست.

کالاهای واردشده از این طریق نیز مشمول ضوابط قانونی مربوط به حقوق، عوارض و سایر هزینه‌های مقرر هستند. میزان پرداختی با توجه به نوع کالا، ردیف تعرفه، مصوبات کارگروه ماده ۴ و مقررات جاری تعیین می‌شود و ممکن است برای گروه‌های مختلف کالا متفاوت باشد. بنابراین نمی‌توان یک نرخ ثابت برای همه کالاهای ته‌لنجی اعلام کرد.

مزایای واردات ته‌لنجی

رویه ملوانی با هدف ساماندهی تجارت مرزی و حمایت از معیشت ساکنان مناطق ساحلی ایجاد شده است. مهم‌ترین مزایای آن عبارت‌اند از:

کمک به اشتغال مناطق ساحلی

ساماندهی ورود کالا از مبادی مجاز

کاهش بخشی از تجارت غیررسمی

تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی

حمایت از واحدهای تولیدی در چارچوب مقررات

محدودیت‌های واردات ته‌لنجی

در کنار مزایا، این رویه محدودیت‌های مهمی نیز دارد:

استفاده از آن برای همه اشخاص امکان‌پذیر نیست.

فقط کالاهای مندرج در فهرست‌های ابلاغی قابل ورود هستند.

ورود کالاهای ممنوع همچنان ممنوع است.

تمامی کالاها تحت نظارت گمرک قرار دارند.

ضوابط و فهرست کالاها ممکن است در طول زمان تغییر کند.

تفاوت واردات ته‌لنجی با واردات تجاری

باورهای اشتباه درباره ته‌لنجی

ته‌لنجی یعنی قاچاق کالا.

خیر؛ در صورت رعایت مقررات، رویه ملوانی یک رویه قانونی است.

هر کالایی را می‌توان ته‌لنجی وارد کرد.

خیر؛ فقط کالاهای مندرج در فهرست‌های ابلاغی امکان ورود دارند.

همه افراد می‌توانند از این روش استفاده کنند.

خیر؛ استفاده از این رویه تابع شرایط قانونی است.

پرسش‌های متداول

آیا واردات ته‌لنجی قانونی است؟

بله، در صورت رعایت قانون ساماندهی تجارت مرزی، آیین‌نامه اجرایی و سایر مقررات مربوط.

آیا شرکت‌های بازرگانی می‌توانند از این رویه استفاده کنند؟

این موضوع تابع شرایط و ضوابط پیش‌بینی‌شده در قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی است و در همه موارد یکسان نیست.

آیا کالاهای ته‌لنجی بدون تشریفات گمرکی وارد می‌شوند؟

خیر، ورود کالا از این طریق نیز تحت نظارت گمرک و مطابق مقررات انجام می‌شود.

آیا فهرست کالاهای مجاز ثابت است؟

خیر، این فهرست ممکن است با مصوبات جدید اصلاح و به‌روزرسانی شود.

جمع‌بندی

واردات ته‌لنجی یا رویه ملوانی یکی از روش‌های قانونی ورود برخی کالاها از طریق شناورهای مجاز است که با هدف ساماندهی تجارت مرزی و حمایت از مناطق ساحلی ایجاد شده است. این رویه تابع قانون، آیین‌نامه اجرایی و بخشنامه‌های ابلاغی است و اشخاص متقاضی باید همواره آخرین مقررات و فهرست کالاهای مجاز را بررسی کنند.